Van het duister in het licht

Duizenden Filipijnse blinde kinderen uit isolement
mede door (blinde) hulpverleenster Rustica Padasas

Tot haar achttiende kende Rustica 'Baby' Padasas relatief weinig problemen. “Mijn kindertijd was als een mooi stuk lint. Ik wist toen nog niet dat je van een lint een mooie kunstbloem kunt maken. Maar ik wist ook nog niet hoe de Heer dit lint – mijn leven – zou draaien, buigen en omkeren.” Deze blinde Filipijnse vrouw wordt door God gebruikt om andere blinden op de Filipijnen nieuwe hoop te geven.

“U was het die mijn nieren vormde, die mij weefde in de buik van mijn moeder. Ik loof u voor het ontzaglijke wonder van mijn bestaan, wonderbaarlijk is wat u gemaakt hebt. Ik weet het, tot in het diepst van mijn ziel.” Deze tekst uit Psalm 139 is de lijfspreuk geworden van Baby Padasas. Maar niet voordat de Heer eerst een bijzondere weg met haar ging. Haar lint, eerst een gaaf en ongevouwen exemplaar, werd door de handen van haar Maker gedraaid en gebogen tot een prachtige roos. Achteraf constateert Baby dat God inderdaad alle dingen doet medewerken ten goede voor hen die God liefhebben, zoals in Romeinen 8:28 staat.

Filipijnse hulporganisatie
De 37-jarige Baby geeft leiding aan het werk van de Filipijnse hulporganisatie Resources for the Blind (RBI) in de provincie Cebu. RBI spoort kinderen en volwassenen met oogproblemen op om ze medische hulp, onderwijsondersteuning, vaktraining, hulpmiddelen en brailleboeken aan te bieden. De overheid voorziet door gebrek aan geld niet in oogzorg, zodat de meeste Filipino's met oogproblemen op RBI zijn aangewezen. Vanuit Nederland wordt dit werk ondersteund door de christelijke stichting Dark & Light Blind Care, die dit jaar 25 jaar bestaat.

Baby vertelt over haar zoektocht naar hulp, een voorbeeld van wat veel Filipijnse mensen met oogproblemen meemaken. “Op mijn achttiende liep ik door onbekende oorzaak een ooginfectie op, waardoor ik de oogziekte glaucoom kreeg. Het begon met rode vlekken op mijn ogen en het voelde alsof ik stof in mijn ogen had. Omdat er geen oogartsen in onze regio waren, kwam ik bij een minder gespecialiseerde arts terecht. Die gaf me medicijnen, maar zonder resultaat. Na vier maanden kon ik al geen vormen meer zien en lukte het niet meer om de mensen om me heen te onderscheiden.”

Ze kon alleen nog licht van donker onderscheiden. “Maar uiteindelijk raakte mijn oogzenuw beschadigd en binnen een jaar werd ik compleet blind. Dit maakte me erg depressief. Ik huilde en huilde en bleef maar op bed liggen. Ik voelde me hopeloos, want zelfs om naar de woonkamer of het toilet te gaan had ik hulp nodig. En mijn studie politicologie zag ik al in rook opgaan. Ik voelde me compleet verloren. Mijn moeder deed wat ze kon om me te helpen. Maar in plaats van een andere specialist te benaderen, liep ze op advies van buren en vrienden allerlei kwakzalvers af.”

Misleiding
Dat gebeurt nog steeds, vertelt Baby, vooral op het platteland. Ze weet waar dit vertrouwen in natuurgenezers vandaan komt. “Het is de misleiding van satan. Deze mensen met hun Latijnse spreuken weten de mensen te imponeren. Er is veel bijgeloof in ons land. En het komt vaak voor dat kwakzalvers hun patiënten onder het mom van een medische behandeling seksueel misbruiken. Gelukkig heeft de Heer me daartegen beschermd.”

Baby en haar moeder gingen drie jaar lang van plaats naar plaats op zoek naar hulp. In totaal bezochten ze een stuk of vijftig kwakzalvers. De reis ging van Cebu via Nueva Ecija naar Manilla. “Daar ben in uiteindelijk in contact gekomen met Resources for the Blind. Wat ik toen nog niet wist, is dat ik later diezelfde plaatsen weer zou bezoeken, maar dan als hulpverlener voor blinden. De Heer heeft in deze moeilijke tijd de weg voor me gebaand, zodat ik deze plaatsen alvast zou leren kennen.”

Zomerkamp voor blinden
Baby Padasas werd opgemerkt door een team van RBI dat in de buurt op zoek was naar mensen met oogproblemen. Zij nodigden haar uit om deel te nemen aan een zomerkamp voor blinden dat de organisatie van plan was te gaan houden. “Hier deden we in groepjes bijbelstudie en spelletjes en maakten we een heleboel plezier. Dit was voor het eerst dat ik andere blinden ontmoette. Ik had altijd gedacht dat blinden zielige mensen waren die in een hoekje zaten zonder sociale contacten of interesse in andere mensen. Maar hier kwam ik hele normale tieners tegen. Ze plaagden elkaar en hadden de tijd van hun leven. Deze mensen zijn niet zielig, zei ik tegen mezelf. Gek genoeg was ik even vergeten dat ik zelf ook blind was!”

Op het zomerkamp werd de liefde van de Heer gedeeld, ontdekte Baby. Dit kreeg grote gevolgen voor haar. “RBI kijkt niet naar de beperkingen van mensen. Ze beginnen gewoon te vertellen over de Heer als verlosser en vertellen dat Hij ons accepteert. Dat was heel bemoedigend voor mij. Een begeleider vroeg mij of ik wist waar ik naartoe zou gaan na dit leven. Opgegroeid met het Rooms-Katholieke geloof, dacht ik goede werken te moeten doen om naar de hemel te mogen gaan. Ik wist niet veel van Jezus. En ik snapte al helemaal niet waarom Hij verlosser wordt genoemd. Als ik op dat moment had mogen kiezen tussen blindheid en kanker, dan had ik kanker gekozen. Want dan wist ik dat ik nog maar een paar maanden te leven had en dan zou ik die tijd gebruiken om die goede werken te doen. Maar deze begeleider legde mij aan de hand van Johannes 3:16 en 14:6 uit dat je moet erkennen dat je zondaar bent en dan Jezus moet accepteren in je leven. Zo eenvoudig is dat. Dit was nieuw voor mij en het veranderde mijn leven totaal.”

Terug naar school
Een jaar nadat Baby RBI had leren kennen, ging ze terug naar school. “Het was 1993. De Heer gaf me de moed om naar de directeur van de universiteit in Manilla te gaan. Ik zei: 'Ik ben helemaal blind, maar ik wil politicologie studeren.' En ik kon zomaar komen! Dat was heel bijzonder, want ik was de enige blinde student en de docenten wisten ook niet goed wat ze ermee aan moesten. Maar ik zei ze dat zij zich niet hoefden aan te passen, dat zou ik zelf wel doen. En met mijn taperecorder en de hulp van een ziende leerling kon ik de colleges volgen. Van RBI kreeg ik begeleiding.”

Maar gaandeweg kwam ze tot de overtuiging dat ze andere blinden wilde helpen. Daarom was deze studie niet langer geschikt. “Ik wou overstappen naar de lerarenopleiding, maar opleiding na opleiding weigerde mij vanwege mijn handicap. Dat was enorm frusterend. Toen stelde de directeur van RBI voor dat ik sociaal werk zou gaan studeren.” Door de leiding van God vonden ze een universiteit die haar wilde toelaten. De opleiding ging goed. “En mijn klasgenoten wilden me graag helpen. Het was niet voor niets de opleiding sociaal werk tenslotte”, merkt Baby lachend op.

Geldverspilling
Haar moeder stuurde regelmatig geld voor de studie van haar dochter. Maar de mensen ontmoedigden haar. “Ze zeiden dat ze dat geld verspilde omdat ik als blinde toch niet zou kunnen werken. Toen ik mijn diploma behaald had en in 1998 een baan kreeg bij RBI in Manilla, stuurde ik mijn moeder een klein deel van mijn salaris. Niet omdat ze het geld nodig had, maar om haar mijn dankbaarheid te tonen. Wanneer de dorpsgenoten aan mijn moeder vroegen hoe het met haar dochter ging, dan antwoordde ze: 'Ze stuurt me zelfs geld!'”

Vier jaar later werd de roos voltooid die God van Baby's leven aan het maken was. “RBI wilde graag een hulpprogramma opzetten in Cebu, als een uitbreiding op het werk in Manilla. Dus waren we aan het bidden voor voldoende budget. Toen we voldoende geld van Dark & Light binnenkregen, gingen we in gebed over de vraag wie naar Cebu zou kunnen gaan. Ik dacht niet aan mezelf, want volgens mij was ik niet voldoende gekwalificeerd. Maar ik zal nooit vergeten dat de directeur van RBI tegen me zei dat ik dan juist geschikt ben, omdat de Heer door mij heen zal werken.”

Van dorp naar dorp
Op die basis is Baby Padasas in Cebu aan de slag gegaan. Baby en haar medewerkers trekken van dorp naar dorp om de duizenden blinde Filipijnse kinderen op te sporen die thuis zitten en niet naar school gaan. Ze geven medische hulp, leren blinden hoe ze zich zelfstandig kunnen voortbewegen en hoe ze hun eigen brood kunnen verdienen. Daarnaast brengt RBI bij de lokale overheid de belangen van blinden onder de aandacht. Blinde kinderen kunnen met hulp van RBI naar school. Hun leerkrachten ontvangen een bijscholing, zodat ze weten hoe ze hun blinde leerling temidden van zijn ziende klasgenoten les moeten geven. En de leerlingbegeleiders vertellen de leerlingen  over Jezus, die je ondanks je beperkingen volledig accepteert.

Het is een bijzonder uitgestrekt gebied, met veel slecht bereikbare gemeenschappen. Dat maakt het werk omvangrijk, vertelt Baby. “We gaan op pad, of de zon nu schijnt of het regent dat het giet. We nemen genoegen met een klein salaris. Het is best zwaar werk. Maar we genieten ervan, omdat de Heer dit doet. Ondanks onze beperkingen kan God ons in dit gebied gebruiken. En daar zijn we heel blij mee.”