Het Oogziekenhuis Rotterdam (OZR), het Optometristen Collectief Rijnmond (OCR) en het bureau Halt Rotterdam-Rijnmond zijn een voorlichtingscampagne begonnen om oogletsel door vuurwerk te verminderen.

Belangrijk onderdeel van de actie is de verkoop van een beschermbril, tegen de kostprijs van 3 euro, die iedereen zou moeten dragen die vuurwerk afsteekt of ernaar kijkt.

Bij iedere jaarwisseling komen gemiddeld 30 patiënten in het Oogziekenhuis terecht, van wie de helft met ernstig oogletsel: penetrerende trauma’s, lensluxatie met traumatisch cataract, irisrupturen, onherstelbare retinaschade en secundair glaucoom. Veruit de meeste zwaargewonden zijn kinderen van 3 tot 18 jaar; driekwart van hen zal verder moeten leven met een visus van minder dan 0,2. Verkoop van de bril deed de regionale cijfers vorig jaar iets dalen, maar dat
is - zegt het ziekenhuis - ‘landelijk slechts een druppel op de gloeiende plaat’.

Vuurpijlen die een oog direct raken, zijn boosdoener nummer één, zegt de Rotterdamse oogarts Jan-Tjeerd de Faber, voorzitter van de beroepsorganisatie NOG: ‘Babyvuurpijltjes lijken onschuldig. Maar als een kind de stokjes afbreekt en ze vanuit de hand afsteekt, worden het ongeleide projectielen. Een gevaarlijke variant van de voetzoekers en gillende keukenmeiden, die in de ogen van anderen terechtkomen.’ 

Ook sterretjes kunnen gevaar opleveren: ‘Ondanks hun bijnaam “koud vuur” kunnen die een temperatuur halen van 1500 graden Celsius. Ontploft buskruit kan bij lang contact met het oog een echte loogverbranding veroorzaken, met blijvende blindheid. Het is dan ook belangrijk alle kruitresten (onder narcose) uit een oog te halen en veel te spoelen. Enkele kinderen in Nederland zijn een oog kwijtgeraakt doordat kruitú-resten in het oog bleven, afgedekt met een zalfje. Die moesten “morgen maar terugkomen”, maar toen was het te laat.’

Ouders moeten alert zijn als hun kinderen op nieuwjaarsdag op zoek gaan naar vuurwerk dat niet is ontploft: ‘Die blindgangers hebben meestal een kort lontje, met alle gevolgen van dien.’ Ook adviseert De Faber om kleine kinderen alleen achter een gesloten raam naar het vuurwerk te laten kijken.

Rond de jaarwisseling liggen overigens ook andere gevaren op de loer. Ieder jaar krijgen enkele mensen een champagneúkurk in het oog, omdat de metalen beschermsluiting in de warme woonkamer te vroeg wordt losgemaakt of doordat de kurk al dan niet expres op omstanders wordt gericht. Het blijft dus oppassen.