“Welkom in Kabul”, staat met grote letters op de voor een deel herbouwde aankomst- en vertrekhal van Kabul International Airport. Ik ben hier op werkbezoek, samen met collega Klaas Aikes. We bezoeken SERVE en IAM, twee Afghaanse partnerorganisaties van Dark & Light Blind Care. De komende zeven dagen krijg ik te zien wat SERVE doet voor de blinden en slechtzienden in Afghanistan. Klaas bezoekt daarnaast ook IAM.

Ruhina en Yalda gaan naar school. Dat is heel bijzonder, want in hun familie is het onbestaanbaar dat meisjes naar school gaan. Zoals in zoveel families in Afghanistan trouwens. Deze twee zusjes, 8 en 9 jaar oud, zijn blind. Ze wonen in de regio Parwan, een paar kilometer ten noorden van Kabul. SERVE kwam met ze in contact tijdens een oogscreening in hun buurt. Een team van oogzorgmedewerkers spoort blinde en slechtziende kinderen op en biedt oogzorg en onderwijsbegeleiding aan.

Dappere stap
Zonder opleiding zijn blinde kinderen in Afghanistan nergens. In het beste geval krijgen ze een beetje ondersteuning van hun familie en slijten ze hun dagen zonder werk of bezigheden. Na lang aandringen ging de familie van Ruhina en Yalda overstag. Een dappere stap vind ik, want dit betekent een breuk met een lange familietraditie.
Ruhina en Yalda zitten in de derde klas van het basisonderwijs. De twee kinderen krijgen regelmatig thuis bezoek van een lerares van SERVE, die ze extra begeleiding geeft naast de gewone lessen. Thuis leren ze bijvoorbeeld braille lezen en schrijven. Het zijn vrolijke en spontane kinderen. Ze laten me graag horen hoe goed ze al braille kunnen lezen. Ze pakken allebei een brailleboek en beginnen – door elkaar! – verschillende teksten voor te lezen.
Ik vraag: Vinden jullie het leuk om naar school te gaan? Naar hun idee een hele rare vraag. Ze doen niets liever! Het is voor hen een geweldige kans. Ze kunnen nu ondanks hun visuele beperking een goede toekomst opbouwen. Hun lerares heeft zelf ook een blind kind. Dat heeft zeker geholpen om het vertrouwen van deze familie te winnen. En het mooie is: Ruhina en Yalda mogen nu naar school en dat heeft hier als een breekijzer gewerkt. Want ook hun niet-blinde zusje Madina mag nu naar school.

Gezondheidszorg
Afghanistan is duidelijk een land dat door decennia van oorlog getekend is. Overal zie je nog ruïnes van huizen en wrakstukken van geëxplodeerde legervoertuigen. Al is het nu al een wereld van verschil met een paar jaar geleden, heb ik me laten vertellen. Hele woonwijken zijn herbouwd en met name in Kabul is er veel bedrijvigheid. Maar het is nog lang niet zeker of het lukt een veilig nieuw Afghanistan op te bouwen. De regering-Karzai heeft slechts beperkte macht. In de grote steden zijn de Taliban verdwenen, maar daarbuiten bestaan nog steeds grote gebieden waar niemand echt gezag kan doen gelden.
De beperkte macht van de Afghaanse regering blijkt ook in het beleid ten aanzien van gezondheid. Vanwege beperkte financiële middelen trekt de regering alleen geld uit voor de bestrijding van levensbedreigende ziekten. Bestrijding van blind- en slechtziendheid, hoe belangrijk ook, valt buiten beeld. SERVE en IAM nemen dit voor hun rekening. Samen zijn zij goed voor ongeveer 90 procent van de oogzorg in Afghanistan.

Kruidenier
We bezoeken Ismail, een 40-jarige winkelier die bijna blind is. Ik ben verrast een jochie met blond haar te zien, maar al gauw blijkt dat dit door vitaminegebrek komt. Dit is duidelijk een arme plattelandsgemeenschap. Ismail is met hulp van SERVE een klein kruidenierswinkeltje begonnen. Dit heeft hem uit een diep dal geholpen, vertelt hij. “Voor die tijd bleef ik thuis en sliep ik de hele dag. Als je gezond bent, goed te eten hebt en je hebt werk, dan ben je gelukkig. Maar anders dan word je door ongeluk achtervolgd.”
In zijn stalletje vlakbij huis verkoopt Ismail van alles. Hij heeft onder andere kauwgom, waspoeder, lucifers, lampjes, rijst, suiker, thee, biscuits, snoep, bonen en shampoo, “Kortom, alles wat hier nodig is”, vertelt hij. Vijf van zijn nabije familieleden zijn blind of slechtziend. Dit komt vaak voor in Afghanistan, onder meer doordat veel mensen trouwen met iemand uit hun eigen familie. Daardoor hebben ze meer kans op kinderen met erfelijke afwijkingen.

Oogkliniek
In Metharlam, de provinciehoofdstad van Laghman, op drie uur rijden van Kabul, runt SERVE een oogkliniek. Het gebouwtje staat op het terrein van het provinciaal ziekenhuis. Oogarts Ali Achmad helpt hier mensen die vanuit de wijde omtrek naartoe komen met hun oogproblemen. Zoals een jongen die iets in zijn oog gekregen heeft en daarvoor hulp heeft gezocht bij een traditioneel genezer. De ‘behandeling’ heeft geen resultaat opgeleverd. De oogarts verwijdert een stukje van een plant die de natuurgenezer in zijn oog heeft aangebracht. Het jochie komt er gelukkig met weinig schade vanaf. Een eenvoudige behandeling en wat oogdruppels geven hem het zicht terug.
Ali Achmad roept me erbij terwijl hij een ongeveer 50-jarige vrouw uit de bergen behandelt. Ze heeft cataract. Zes maanden geleden is ze aan haar rechteroog geopereerd. Daar kan ze nu weer goed mee zien. Maar in haar linkeroog heeft ze nog maar een klein beetje zicht. Haar pupil reageert nog wel op licht, maar is helemaal grijs van de staar. Morgen wordt ze aan dit oog geopereerd. Dan kan ze weer met beide ogen zien.

Desastreuze adviezen
Dat geldt niet voor een oudere man die het kliniekje bezoekt. Hij is blind aan zijn linkeroog en een behandeling heeft geen zin meer. Het komt vaak voor dat mensen veel te laat hulp zoeken voor hun oogproblemen. Vaak gaan ze af op de goede raad van dorpsgenoten. “Je kunt pas naar de oogkliniek als je je zicht helemaal kwijt bent”, luidt een van deze goedbedoelde maar desastreuze adviezen.
Daarom is gezondheidsvoorlichting hier absoluut geen overbodige luxe. Terwijl de oogarts een aantal vrouwen behandelt – in Afghanistan leven mannen buiten hun huis strikt gescheiden van vrouwen – krijgen de 15 wachtende mannen voorlichting over het voorkómen van oogproblemen. Een goede hygiëne is bijvoorbeeld heel belangrijk. In je geïrriteerde ogen wrijven maakt het probleem alleen maar groter. Spoelen met schoon water is beter. Het lijkt misschien een voor de hand liggend advies, maar voor de doorsnee ongeletterde Afghaan zijn dit echte eye openers.

Steun dit werk
Afghanistan, qua oppervlakte 17 keer zo groot als Nederland en met ruim 31 miljoen inwoners, heeft buitenlandse steun hard nodig voor de bestrijding van blindheid. Met uw hulp blijft Dark & Light Blind Care dit probleem aanpakken met medische hulp, onderwijs voor blinde en slechtziende kinderen en vaktrainingen voor volwassenen met een visuele beperking. Steun dit werk, maak uw gift over op giro 131 ten name van Dark & Light in Veenendaal. Of vraag een machtigingskaart aan en ondersteun ons werk gedurende langere tijd.